Sapiens’in Özetinin Özeti: İnsanoğlu Bugüne Nasıl Geldi?

Dün Duolingo Istanbul etkinliğinde Homo Sapiens ve  Homo Deus kitaplarının yazarı Yuval Noah Harari’nin TED konuşmasını dinledik. Bu sabah konuşmayı tekrar dinledim ve benim gibi Harari’nin kitaplarını alıp da hala okuyamayanlar için bu konuşmanın özetini paylaşmak istedim.

Harari’nin konuşmasının başlığı “İnsan ırkının yükselişini ne açıklayabilir?” ve sanırım ilk kitabın özeti. Ben de 3 soru cevapla özetin özetini (lübb-ül lübb, özün özü) yapmak istedim. Parantez içindekiler benim yorumlarım.

S. 1) İnsanlar doğada hiçbir işe yaramayan canlılar (hayvanlar) iken nasıl oldu da dünyanın hükümdarı haline geldiler?

Y.1) İnsanları diğer hayvanlardan (insan = hayvan-ı natık, konuşan hayvan) ayıran en önemli özellik büyük gruplar halinde uyumlu şekilde çalışabilmesidir. Birebir kıyaslamada hayvanlar doğada daha üstün ama topluluk olarak düşünüldüğünde  insanlar belirgin bir avantaja sahip. (Mesela şu anda 7 milyar insan organize haldeyiz ve dünyayı yok ediyoruz. Hayvanlar bunu yapamaz.)

S.2) Bir arada uyumlu hareket edebilmemizin arkasında ne var?

Y.2) Hayalgücü, hikâyeleştirme, çift gerçeklik (dual reality). Hayvanlar kendi hayatlarını nesnel gerçeklikler üzerine kurarken insanlar ikinci bir gerçeklik oluşturabilecek yeteneğe, hayal gücüne sahip. Hikâye/kurgu yazabiliyoruz. Herkes bu hikâyeye inandığında da bizim ikinci gerçekliğimiz başlıyor. Din, hukuk, insan hakları hepsi birer ikincil/kurgusal gerçeklik. (Harari, sanal gerçeklik alanına değinmiyor ama o tarafta bizzat nesneleriyle kurguladığımız bir dünya var. Resmen Inception’daki rüya evrenini kurgulayabileceğiz. Neyse ki ben dx.com’dan Inception’daki zar ve totemi aldım, siz kendinizi düşünün.)

S.3) En büyük hikâye nedir?

Y.3) Para. Herkes dine inanmaz ama paraya inanır. (Elbette istisnalar var.)

Dipnot 1: Eğer kitap dinlemeyi severim derseniz Harari’nin kitaplarını Seslenenkitap.com’da da bulabilirsiniz. Ben ilk kitabı aldım ama evet, hala dinlemedim. Belki bu yazı bir vesile olur.

Dipnot 2: Duolingo İstanbul’un sonraki etkinliklerine katılmak isterseniz Instagram’da takip edebilirsiniz.

Dipnot 3: Harari konuşmasının sonunda, sunucunun “Peki bundan sonra ne olacak?” sorusunu yanıtlıyor ve ikinci kitaba pas atıyor. Harari’ye göre sanayi devriminin yeni sınıflar oluşturması gibi yeni teknoloji/yapay zekâ düzeni de yeni sınıflar oluşturacak/oluşturuyor. Uç sınıflardan biri “kitlesel faydasız insan sınıfı” ve 21. yüzyılın yeni politik ve ekonomik büyük sorusu “İnsanlara ne için ihtiyacımız var?” olacak. En azından “Bu kadar çok insana ne için ihtiyacımız var?”. Yazıyı çok uzatabileceğim ikinci noktadayım… Tamam sakinleştim. İhsan Fazlıoğlu’nun dediği gibi “Yanlış soruya doğru cevap aranmaz.”.

Tavsiye edilen yazı: Makine Öğrenmesi Bilgisayarları Çılgınca Eğitiyor

Yukarıdaki e-posta aracını kullanmak için tıklayın.


Also published on Medium.

Bir Cevap Yazın